روانشناسی خانواده یکی از شاخه‌های علم روانشناسی است که به بررسی روابط میان اعضای خانواده‌ها می‌پردازد.
خانواده اولین و مهم‌ترین اجتماعی است که هر فرد در آن حضور پیدا می‌کند. در وصف اهمیت خانواده بارها و بارها در رسانه‌های مختلف و مطالب گوناگون صحبت شده است و همگان به خوبی به نقش خانواده‌ها در جامعه و آینده آن آگاهی کامل دارند.
خانواده نیز مانند هر رکن دیگری از جامعه دارای اعضایی است که در کنار یکدیگر در یک محیط زندگی می‌کنند. اعضای یک خانواده ممکن است به دلایل مختلفی با هم اختلاف سلیقه پیدا کرده و یا با مشکلات مختلف دیگری نیز روبه‌رو شوند. همین امر وقتی نتواند در سطح خانواده حل شود باید از طریق روانشناسی خانواده مورد بررسی قرار گیرد.

روانشناس خانواده کیست؟

برای اینکه بتوانیم از روانشناسی خانواده اطلاعات مفیدی به دست بیاوریم باید ابتدا بدانیم که روانشناس خانواده کیست و چه مسئولیت‌هایی دارد.
فردی که با گذراندن دوره‌های علمی توانسته است در زمینه روانشناسی خانواده مدرک بگیرد، می‌تواند به عنوان یک روانشناس خانواده معرفی شود.
کیفیت مدرک اخذ شده توسط فرد و همچنین نحوه خلاقیت در بررسی مسائل خانواده و به روز بودن روانشناس خانواده می‌تواند در پیشرفت کاری این زمینه بسیار موثر باشد.
این نکته را نباید هیچ وقت فراموش نمود که بهترین روانشناس خانواده، خود افرادی هستند که در محیط خانواده زندگی می‌کنند. در واقع این افراد به تمامی مسائل خانواده آگاهی کامل دارند و می‌توانند به راحتی تمام مسائل مورد نیاز را مورد بررسی قرار داده و مسکلات را حل نمایند. پس اعتماد نمودن به خود ساختار خانواده می‌تواند بهترین راه برای جلوگیری از ایجاد بروز مشکلات متعدد شود.

زمینه‌های روانشناسی خانواده

روانشناسی خانواده می‌تواند به بررسی موضوعات مختلفی در داخل خانواده بپردازد. این موضوعات ممکن است در قالب‌های مختلف باعث ایجاد مشکلات متعدد در خانواده شده باشند که روانشناس خانواده می‌تواند با بررسی آنها و مشاوره‌های مختلف برای حل کردن این مشکلات راه‌حل‌های مختلف ارائه دهد.

ازدواج

روانشناسی خانواده می‌تواند علاوه بر محیط خانواده در تصمیمات قبل از ایجاد خانواده نیز موثر باشد.
ازدواج باعث به وجود آمدن خانواده می‌شود. بنابراین افراد برای آگاهی از شرایط زندگی در خانواده لازم است تا قبل از ازدواج حتما به نزد یک روانشناس خانواده مراجعه نموده و مشاوره‌های لازم را برای داشتن یک خانواده‌ی خوب دریافت نمایند.
بحث دیگری که امروزه از طریق روانشناسی خانواده می‌تواند مورد بررسی قرار بگیرد، تفاوت‌های قبل از ازدواج است.
با توجه به تغییر شکل و دور شدن مردم از شکل سنتی ازدواج، مشاوره و کسب راهنمایی‌های مختلف در این زمینه می‌تواند بسیار موثر باشد. تفاوت در فرهنگ‌ها امری است که به راحتی بعد از ازدواج می‌تواند باعث ایجاد مشکلات مختلف در میان خانواده‌ها شود. برای اینکه این تفاوت لطمه‌ای به خانواده وارد نسازد، زوجین می‌توانند قبل از ازدواج به نزد روانشناس خانواده معتبر رفته و در صورت کسب تأییدیه از این روانشناس تشکیل خانواده دهند.

مشاوره طلاق

متاسفانه واژه‌ی طلاق روز به روز گسترده‌تر می‌شود. این موضوع را می‌توان از آمار بالای طلاق در میان خانواده‌ها متوجه شد. از دلایل ایجاد مشکلات برای طلاق در خانواده‌ها که بگذریم می‌توانیم به نقش مشاوره یا همان روانشناس خانواده در این زمینه اشاره نماییم.
روانشناسی خانواده در این مرحله از زندگی می‌تواند با برگزاری جلسات متعدد بین زوجین تمامی مسائل و مشکلات آنها را شناسایی نموده و برای حل آنها راه‌حل‌های مختلف ارائه نماید. شاید مهم‌ترین نقش روانشناسی خانواده در همین زمینه باشد.
برطرف نمودن مشکلات خانواده برای جلوگیری از طلاق شرایط مختلفی را دارد. یکی از مهم‌ترین شرایط در این زمینه ایجاد اعتماد و امنیت از سوی روانشناس برای زوجین است که بتوانند بدون هیچ مشکلی مسائل مختلف را بیان نمایند. ارتباط نزدیک با خانواده نیز می‌تواند از دیگر عوامل تأثیرگذار بر روانشناسی خانواده برای جلوگیری از طلاق باشد.
یک روانشناس خانواده خوب با در نظر گرفتن تمامی مسائل می‌تواند بهترین راهنما برای جلوگیری از هم پاشیدن خانواده‌ها از طریق طلاق باشد.
البته نباید از نقش افراد خانواده در این زمینه نیز غافل شد. گاهی افراد گمان می‌کنند روانشناس باید تمامی مشکلات را حل نماید که این کاملاً غلط می‌باشد. در واقع روانشناس با در نظر گرفتن تمامی جنبه‌های مختلف خانواده فقط نقش یک مشاور و راهنما را بر عهده دارد.

روانشناسی فرزندان

فرزندان شیرینی هر زندگی هستند که اهمیت دادن به آنها می‌تواند باعث استحکام پایه‌های زندگی شود.
علاوه بر مسائل مختلف و نیازهای متنوعی مانند غذا، ورزش، تفریح و … فرزندان یک خانواده نیاز اساسی به مشاوره نیز دارند.
در واقع یکی از دلایل روانشناسی خانواده می‌تواند مربوط به مسائل مختلف فرزندان باشد. فرزندان می‌توانند به دلایل مختلفی از جمله اختلاف سلیقه با پدر و مادر دچار مشکلات مختلفی در بستر خانواده شوند. در این زمینه بهترین مشاوره می‌تواند از طریق خود پدر و مادر صورت گیرد زیرا به تمامی شرایط فرزند خود آگاهی کامل دارند.
اما در صورتی که تمامی راه‌های مورد استفاده برای رفع مشکلات فرزندان جواب نداد، می‌توان به روانشناسی خانواده مراجعه نمود.
البته گاهی وقت‌ها می‌تواند مراجعه به روانشناس خانواده به ضرر خانواده نیز تمام شود، زیرا فرزندان گمان می‌کنند در این مرحله یک نفر قصد ورود به حریم شخصی او را دارد که برای جلوگیری از این کار اعتمادسازی پدر و مادر و همچنین روانشناس خانواده می‌تواند بسیار موثر باشد.
امروزه به دلیل پیشرفت تکنولوژی و استفاده از فضای مجازی، روانشناسی خانواده‌ها مخصوصاً فرزندان جایگاه و اهمیت ویژه‌ای یافته است. چگونگی استفاده از این فضا با در نظر گرفتن عدم لطمه خوردن به محیط خانواده یکی از اصولی است که معمولاً روانشناسی خانواده می‌تواند راحت‌تر آن را به خانواده‌ها معرفی کند. در واقع مشاوره فضای مجازی از طریق روانشناسی خانواده بهترین راه‌حل‌ها برای جلوگیری از ایجاد مشکلاتی است که هر روز نمونه‌های آن را در اطرافمان بیشتر و بیشتر می‌بینیم.