در این نوشتار سعی می کنیم که با یکدیگر مرور کنیم دقیقا مشاور ازدواج چه کسی است؟ در فرآیند درمان چه اتفاق هایی می افتد؟ آیا زن و شوهر حتما باید به یک نفر جهت مشاوره ازدواج مراجعه کنند یا چند مشاور همزمان؟ اگر این سوالات برای شما هم پیش آمده مطلب زیر را پیشنهاد می کنیم که حتما مطالعه کنید.

زمانی که به یک مشاور ازدواج مراجعه می کنید ، انتظار دارید از شما چه سوال هایی بپرسد؟ چه تکالیفی را به شما بسپارد و اصلا از کجا می توان فهمید که نیاز هست به یک مشاوره ازدواج مراجعه کرد؟

مشاور ازدواج
مشاور ازدواج

اینها سوالاتی هستند که که در ذهن مراجعان به وجود می آید ، اما از طرف دیگر مشاوران هم با همین سوالات رو به رو هستند. خصوصا درمانگران مبتدی زمانی که با یک مراجع جدید ملاقات می کنند نمی دانند از کجا میبایست شروع کنند. همه این سوالات و پیچیدگی ها را چند برابر کنید تا با فضای ذهنی یک مشاور ازدواج آشنا شوید.

مشکلات مشاوره ازدواج چیست؟

مشاوره ازدواج با توجه به مشکلاتی که درمانگر نیاز دارد آنها را شناسایی و درمان می کند ، پیچیده تر از مشاوره فردی و ساده تر از مشاوره خانوادگی است. زوج ها نه تنها درباره مشکلات خود صحبت می کنند ، بلکه آنها مشکلات خود را نشان می دهند. مثلا زوج ها یا نزدیک هم می نشینند و یا دور از هم. یکی از زوج ها پشت به دیگری است و دیگری رو به رو درمانگر. آنها با همدیگر صحبت می کنند ، بر سر همدیگر داد می زنند ، حرف یکدیگر را قطع می کنند ، صحبت های همدیگر را نادیده می گیرند. همه این رفتارها باطن زوج ها را به درمانگر نشان می دهد.

مشاور ازدواج
مشاور ازدواج

گاهی اوقات زوج ها از بیان و آشکار ساختن رفتارهایشان و چگونگی روابط شان سود می برند. به عبارتی زوج ها نیاز به مکانی امن دارند تا بتوانند رفتارهای خود را در قالب کلمات بروز دهند. زمانی که زوج ها مشکلی با هم ندارند ، آنها می دانند چه می گویند و چه کار می کنند، ولی وقتی با هم مشکل دارند نیازمند برخی راهبردها و حمایت ها از تفاوت های گفتاری و رفتاری هم هستند.

به هر دلیلی که زوج ها برای مشاوره ازدواج مراجعه کنند ، آنها آزادند بیشترین چالش ها ، هیجانات و پاداش ها را در این جلسات داشته باشند.

مشاوره ازدواج
مشاوره ازدواج

مشاوره ازدواج چیست و به چه چیزی می‌پردازد؟

اگر ترتیب مسائل زوج ها را از سازگاری و خرسندی از یک سو و بدزبانی و سایر مسائل آسیب شناختی سطح بالا را از سوی دیگر در نظر بگیریم ، یک مشاور ازدواج میبایست به مسائل ما بین اینها می پردازد. یعنی سطح اختلاف آنان در حد خیلی بالا و فروپاشی جدی قرار ندارند. با این وجود ، بدون مداخله مناسب و به موقع امکان عود مجدد مشکل آنان وجود دارد. تحقیقات روابط صمیمی کاربرد مناسبی در اندازه گیری هایی که انجام داده اند ، توانسته اند یک هنجار مناسب از فرآیند مشکلات و روابط ما بین زوجین به دست آورند. سوء مصرف از روابط ، پیمان شکنی یا وفاداری ، یا وضعیت نامناسب طبقه اجتماعی هیچ کدام از موضوعات اصلی تحقیق بر روی روابط صمیمی نمی باشند. بلکه اینها شروعی هستند برای این گونه تحقیقات در عرصه ای وسیع . به علاوه اینکه یکی از مطالب اصلی که در زمینه روابط صمیمی وجود دارد این است که این تحقیقات می تواند به طور احتیاط آمیز توسط درمانگران و کارآموزان در مورد زوج هایی که پریشانی هایی در حد متوسط دارند به کار گرفته شود.

انواع روش‌های درمانی در  مشاوره ازدواج

معمولا دیدگاه هایی که در مشاوره های ازدواج استفاده می شود مبتنی بر مشاور ازدواج با هر دو زوج به وسیله یک درمانگر است. با این حال برخی از روش ها و دیدگاه های دیگر مشاوره زناشویی را با هم مرور می کنیم:

باروت و هابر ، معتقدند درمانگر بر اساس ارزیابی خود نیاز دارد شیوه درمانی مناسب (مشاوره زن و مرد باهم) یا مشاوره فردی که در آن هر کدام از زوجین یه طور مجزا مشاوره می شوند را ارائه دهد. انواع روش های درمانی عبارتند از :

  1. درمان فردی برای هر کدام از زوجین با درمانگران متفاوت
  2. درمان فردی هر کدام از زوجین با درمانگر مشترک
  3. هر دو شکل درمانی با دو درمانگر
  4. گروه درمانی زناشویی با حضور چند زوج با همدیگر به وسیله یک یا دو درمانگر

این مهم است که به خاطر داشته باشید در مشاوره زناشویی مشترک در واقع سه مراجع وجود دارد . دو مراجع یعنی زن و شوهر و یک مراجع یعنی روابط بین آن دو.

انواع روش های درمانی در  مشاوره ازدواج
انواع روش های درمانی در  مشاوره ازدواج

فرآیند مشاوره ازدواج از چه بخش‌هایی تشکیل می‌شود؟

اگرچه بخش اساسی و واقعی آموزش های مشاوره مبتنی بر توسعه دادن دیدگاه های نظریه ای خاص صرف می گردد ، بیشتر کارهای درمانی از خطوط نظری خارج می شود . با این وجود ، پایه های نظری که درمانگر در ارتباط درمانی خود به وسیله آنها پرورش یافته مطمئنا بر روی شیوه درمانی او تاثیر خواهد گذاشت. مثلا ممکن است روان تحلیل گران کمتر از انسان گرایان به خود انسان توجه کنند. یا درمان های ساختار یافته مثل درمانگران رفتاری ممکن است بیشتر به ارزیابی های رسمی بپردازند. با این وجود ، مطالب مربوط به ارتباط و سازماندهی درمانی در بسیاری از بخش های درمانی بر گرفته از انتقال نظریه ای است و فرآیند اصلی و اساسی درمان بستگی به جهان بینی و گرایش درمانگر در انتخاب شیوه درمانی دارد.

جهان‌بینی درمانگر در مشاوره ازدواج

جهان بینی که یک درمانگر در حوزه مشاوره ازدواج دارد ، منجر به گسترش انتخاب های درمانی وی می شود. در جهان بینی درمانگر او انسانی است که طبیعتا انتظار دارد که مراجع با خود افشاگری و صداقت به تمامی سوالات وی پاسخ دهد. مراجع محوری از جمله رویکردهایی است که بر این اساس استوار است. از سوی دیگر ، کمک حرفه ای به فردی که به شکل خیلی زیاد متاثر از گذشته و تجارب دردناکی است ممکن است ، کمتر به این گونه درمان (مراجع محوری) پاسخ دهد. درمانگر مراجع محور ممکن است تعامل و ارتباط متقابل کمتری را با مراجع برقرار کند. او بیشتر یک مشاهده گر و شنونده صحبت های ناگفته مراجع خواهد بود. دیدگاه متجانس تری نسبت به مورد بالا است. در فرآیند کار حرفه ای ، جهان بینی درمانگر ، کاردرمانی وی را تحت تاثیر قرار می دهد. به همین جهت جهان بینی درمانگر امر مهمی برای او خواهد بود. چرا که در زمان ارائه خدمات درمانی نقطه نظرات جهانی او بر روی درمان و روابط درمانی اش اثر خواهد گذاشت.

مشاوره ازدواج
مشاوره ازدواج

رابطه درمانی در مشاوره ازدواج

هر آنچه را که درمانگران براساس نظریه درمانی خود برای ایجاد رابطه بین خود و مراجع مهم تشخصی می دهند رابطه درمانی نامیده می شود. این عامل باعث ایجاد اتحاد و همبستگی بین درمانگر و مراجع شده و به عنوان یکی از عوامل موفقیت آمیز در روان درمانی می باشد. در برخی از تحقیقات نشان داده شد که همدلی بین درمانگر و مراجع نتایج درمانی مثبت و استواری را به وجود آورده که البته این برآورد براساس ارزیابی درمانی از دیدگاه مراجعان بوده است. همچنین ویژگی هایی مانند وضوح در روابط متقابل بین درمانگر یا همان متخصص مشاور زناشویی ، و مراجع از نتایج قابل پیش بینی است که از نظر هیچ کس دور نمی ماند. راجرز سه موقعیت را برای ایجاد تغییر در درمان لازم می دانست که عبارتند از : اصالت درمانگر یعنی قدرت ایجاد توافق و یکپارچگی در رابطه درمانی ، احترام مثبت غیرمشروط ، یعنی ارزش قائل شدن به مراجع بدون شرط ، و همدلی یعنی هم حسی کردن با تجربه پدیدارشناختی مراجع . بنابراین درمانگر با برقراری یک رابطه درمانی اساسی و بدون قضاوت سعی در جلب اعتماد ، ایمنی و الگوی ارتباطی شفاف با مراجع خود می کند. ایجاد اعتماد به نفس و شکل دهی برخی دیگر از رفتارها به دیدگاه نظری درمانگر بستگی دارد. گرچه این موقعیت ها ممکن است همیشه نتیجه درمانی موفق معناداری نداشته باشد ، ولی برای رفع بسیاری از نگرانی ها مثمر ثمر خواهد بود.

ویژگی های یک رابطه درمانی موثر بین مشاور و مراجع
ویژگی های یک رابطه درمانی موثر بین مشاور و مراجع

ویژگی‌های یک رابطه درمانی موثر بین مشاور و مراجع

برخی از ویژگی های رابطه درمانی با سایر روابط صمصمی مشترک است که یک مشاور درمان روان میبایست از آن آگاه باشد. در واقع چندین محقق معتقدند اگر روابط صمیمانه اشخاص قوی باشد می تواند تاثیر شگرفی بر دیگران بگذارد که به اشکال مختلف و در طولانی مدت تاثیرش باقی می ماند، پس رابطه درمانی حتما باید صمیمانه باشد. ویژگی های حرفه ای درمان آن را از روابط صمیمانه متمایز می سازد. با این وجود عواملی که بر روابط صمیمانه اثر می گذارند ، جذابیت ، ارتباطات ، علاقه مندی ، حمایت اجتماعی نیز با رابطه درمانی مرتبط هستند . از دیدگاه روان درمانی سنتی ، داشتن رابطه صمیمانه در ارتباط درمانگر یا به عبارت بهتر همان مشاوره ازدواج و مراجع از مهم ترین عناصر درمانی محسوب می شود.

رابطه درمانگران با مراجعان یا در بعضی دیدگاه ها روانکاوی روابط عاطفی ، نه تنها امری مهم و منحصر به فرد است بلکه همچنین امری بغرنج و پیچیده نیز می باشد. درمانگر یا شخصی که روانشناسی روابط را می شناسد ، کسی است که با یک زوج رابطه سه گانه درمانی برقرار می سازد. پذیرش ، ارزش دادن ، ایجاد اتحاد و پیوستگی بین مشاور و مراجع از جمله مسائلی است که قبلا در بالاتر به آن پرداختیم. درمانگر باید هر دو زوج را نه تنها در تعامل با هم بلکه بایستی هر کدام از آنها را به تنهایی و با در نظر گرفتن تمامی ویژگی های مثبت و حسنه مثل خصوصیات سازگارانه و همچنین ویژگی های منفی مانند لجاجت در زندگی و ناتوانی در تعامل و سازگاری با همدیگر درک نماید و با توجه به این ویژگی های مختلف به مشاوره با آنها بپردازد.

تفاوت مشاور ازدواج با مشاورهای دیگر

در مشاوره فردی یا حتی روانشناسی فردی برخلاف مشاور ازدواج ، کار درمانگر تقریبا آسان است چرا که او با یک فرد و از یک سو سر و کار دارد. ولی مشاوره زناشویی متفاوت با آن است. در این نوع مشاوره یک مسئله با دو جنبه ، یا ممکن است سه جنبه ، وجود داشته باشد. ابتدا درمانگر سوالاتی می کند سپس به گفته های زوج گوش فرا می دهد و بعد از آن در مورد زندگی زناشویی آنها که جنبه سه گانه پیدا می کند کار مشاوره شروع می شود. این جنبه سه گانه شامل : سوال های درمانگر از مراجعان ، پاسخ های مراجعان به درمانگر و پاسخ های مراجعان به همدیگر به طور متقابل می باشد. گرچه درمانگر حق جانبداری از هیچ یک از زوجین را ندارد. اما این بدین معنا نیست که مشاور ، هرگز سوگیری یا خطای هر کدام از زوجین را نباید گوشزد کند. این بدین معناست که مشاور حق دارد که خطاهای هر کدام از زوجین را تا حدی که لازم می داند در بهبود روند درمان موثر است به آنان نمایان سازد. همچنین یک درمانگر آگاه از روانشناسی زوجین ، روانکاوی ازدواج را هم می شناسد. به عنوان مثال در یک جلسه مشاوره زناشویی که در آن زن به گونه ای اغراق آمیز قصد به کرسی نشاندن حرف خود و عدم انعطاف پذیری در موضوعی نادرست را داشت ، درمانگر حرف او را نفی کرد و حق را به جانب شوهر  او داد. با این وجود بعدا وقتی زن نیز از برخی خواسته های معمولی خود صحبت به میان آورد که شوهرش مانع از برآورده شدن این خواسته ها می شد درمانگر این بار از خواسته های به حق حمایت کرد و سعی کرد ابهاماتی که در روابط شوهر وجود داشت را به او گوشزد کند. بسیاری از زوجین با مجموعه ای از مشکلات که خود به ندرت قادرند آنها را حل کنند به مشاور مراجعه می کنند. مشکلاتی که خود از پس آن بر نیامده اند و در حل آن ناکام بوده اند.

مشاور ازدواج ایده‌آل چه کسی است؟

درمانگر زناشویی علاوه بر داشتن قیافه و ظاهر مناسب ، باید مشاهده گر دقیق رفتارهای غیر کلامی – تناسب رفتار و حرکات با گفتار خود باشد. داشتن حس خوش طبعی و آگاهی از صفات اخلاقی نیک گرچه برای انسان اصلی و اساسی نیست ولی مفید است. یک زوج درمانگر ، همانطور که قبلا گفتیم باید ویژگی های خاص جلسات درمانی را داشته باشد تا بتواند با توجه به احساسات مراجع مداخله ای هدفمند و مناسب را انجام دهد. به طور ایده آل ، مهارت های درمانی خاصی وجود دارد که برای درمان های خاص ، ایجاد رابطه و تشویق زوجین برای داشتن روابط صمیمانه به کار می رود.

دکتر مهدیه اسدی مقدم متخصص در ارائه مشاور ازدواج و  راهکارهای حل مسائل زناشویی می باشد. جهت رزرو زمان مشاوره می توانید با شماره های زیر تماس حاصل فرمایید.

مشاور ازدواج