مشاوره روانشناسی
مشاوره روانشناسی

همه چیز درباره مشاوره روانشناسی

همه انسان‌ها در برهه‌هایی از زندگی خود با مسائل و مشکلات مختلفی در زندگی مواجه می‌شوند که به دلیل عدم آگاهی و دانش در این زمینه‌ها و نداشتن تجربه کافی برای رویارویی با این مشکلات، نیاز دارند تا از افرادی که در حل این مشکلات به وجود آمده تخصص و تجربه کافی دارند راهنمایی بگیرند. این سردرگمی و اضطراب ناشی از مواجه شدن با برخی مشکلات، امری کاملاً طبیعی است که برای تمام انسان‌ها در طول زندگی آن‌ها به وجود می‌آید. بنابراین قرار گرفتن در این شرایط به خودی خود مشکل محسوب نمی‌شود، بلکه مشکل از جایی آغاز می‌شود که افراد حاضر نیستند برای حل مشکلاتشان از افراد متخصص و باتجربه مشورت بگیرند و این اقدام می‌تواند زندگی فرد را در بن‌بست قرار داده و تداوم آن باعث مشکلات بسیار خطرناکی در زندگی می‌شود. قرار گرفتن یک فرد در شرایط خاص و متفاوتی در زندگی مانند ازدواج، دانشگاه، بیماری، دوری از خانواده، از دست دادن عزیزان و بسیاری موارد دیگر باعث قرار گرفتن افراد در شرایط نامتعادل روحی و روانی می‌شود. برای برون‌رفت از این وضعیت‌های خاص در زندگی و حل مشکلات روحی و روانی ایجاد شده، مشاوره روان شناسی مؤثر‌‌ترین و بهترین روش ممکن است. مشاوره روانشناسی انواع مختلفی دارد که در ادامه هر یک را بیان می‌کنیم.

فرایند مشاوره روان شناسی

در طی فرایند روان شناسی، فرد نیازمند راهنمایی، با فردی که تجربه و تخصص لازم در این زمینه را دارد گفت‌وگو کرده تا فرد مشاور به یک شناخت و درک خوبی از نیاز‌ها و وضعیت فرد مراجعه‌کننده دست پیدا کند و با استفاده از اطلاعاتی که در مورد افکار و رفتار فرد مورد نظر به دست می‌آورد و استفاده از دانش و آگاهی و تجربیات خود در این زمینه، بهترین و مؤثر‌‌ترین راه حل ممکن را به مراجعه‌کننده ارائه دهد و زندگی فرد مورد نظر را دوباره به حالت نرمال و طبیعی خود بازگرداند. عمل مشاوره فرایندی کاملاً تخصصی است که نیاز به دانش و تجربه بالایی دارد و هر کسی نمی‌تواند این فرایند را انجام دهد؛ زیرا که یک روان شناس علاوه بر داشتن تخصص و دانش در مورد انواع اختلالات فکری، روحی و رفتاری و داشتن تجربه لازم در رویارویی با هر یک از شرایط خاص در زندگی، باید به علوم ارتباطی تسلط کافی داشته باشد تا بتواند با مراجعه‌کننده خود به خوبی تعامل برقرار کرده و بتواند تأثیر خوبی بر افکار و رفتار وی بگذارد.

توانایی‌های لازم برای یک مشاور روانشناسی

برای بهره بردن از یک روانشناسی خوب باید یک مشاور خوب داشت، که دارای ویژگی‌های زیر باشد:
• قدرت تحلیل بالای مسائل و مشکلات را داشته باشد.
• بتواند خود را به جای فرد مراجعه‌کننده قرار دهد و از احساس فرد موردنظر آگاه شود.
• فکری خلاق در ارائه راه حل برای مشکلات داشته باشد.
• قدرت بیان بالایی داشته و بتواند به راحتی با افراد تعامل برقرار کند.
• صبر و حوصله بسیاری داشته باشد و تحمل برخورد با هر گونه خشم و تحقیر و بی‌توجهی را داشته باشد.

انواع مشاوره روان شناسی

روان شناسی حوزه بسیار گسترده‌ای را شامل شده و به همین دلیل دارای انواع مختلفی است که در ادامه برخی از مهم‌ترین انواع  مشاوره روانشناسی را ذکر می‌کنیم:
• مشاوره ازدواج
• مشاوره خانواده
• مشاوره سلامت روان
• مشاوره شغلی
• مشاوره تحصیلی
• مشاوره افسردگی
• مشاوره کودک

معرفی مهم‌ترین انواع مشاوره روان شناسی

همان‌گونه که بیان شد، مشاوره  ابعاد مختلفی را شامل می‌شود که در این قسمت، برخی از مهم‌ترین انواع مشاوره روانشناسی را معرفی می‌کنیم:

مشاوره ازدواج

به عنوان اولین مورد از انواع مشاوره روانشناسی، مشاوره ازدواج را معرفی می‌کنیم. ازدواج یکی از مهم‌ترین و نیکوترین اموری است که در زندگی افراد وجود دارد که اگر با آگاهی و شناخت کامل صورت گیرد، می‌تواند قدم مهمی در جهت رشد و تعالی هر یک از طرفین بردارد. معمولاً جوانان در حین مواجه شدن با ازدواج به دلیل عدم آگاهی و دانش کافی و تجربه دچار ترس و اضطراب می‌شوند و گاهی نیز برخی از جوانان با رفتار‌های احساسی و عجولانه به صورت غلطی وارد این مسیر حساس شده و می‌توانند زندگی آینده خود را تباه سازند. به همین دلیل گرفتن مشورت و راهنمایی از مشاور روان شناسی برای داشتن ازدواجی موفق از مهم‌ترین اقدامات است. مشاوره ازدواج به صورت کلی سه حالت مشاوره قبل از ازدواج، مشاوره حین ازدواج و مشاوره بعد از ازدواج را شامل می‌شود، که هر کدام از این مشاوره‌ها نقشی بسیار مهم و سرنوشت‌ساز را در فرایند ازدواج دارند. مشاوره قبل از ازدواج به افراد کمک می‌کند تا معیار‌ها و ملاک‌های درست و صحیحی را برای ازدواج خود انتخاب کرده و همچنین از ویزگی‌ها و نیاز‌های خود به شناخت کاملی دست یابند، چرا که تا فردی خود را به خوبی نشناسد و از نیاز‌های خود باخبر نشود، نمی‌تواند فرد مناسبی را که با این ویژگی‌ها و نیاز‌ها منطبق است برای خود انتخاب کند. بنابراین این مرحله نقش اساسی را در ازدواج افراد بازی می‌کند. مرحله مشاوره حین ازدواج، زمانی است که طرفین ازدواج یکدیگر را با توجه به معیار‌هایشان انتخاب کرده و اکنون باید در مورد مسائل جزئی‌‌تر زندگی و اهدافشان با یکدیگر بیشتر بحث و گفت‌وگو کرده و همدیگر را بیشتر بشناسند. یک مشاور خوب می‌تواند طرفین را در شناخت کامل از یکدیگر کمک کرده تا افراد متوجه شوند که آیا آمادگی لازم و کافی را برای شروع زندگی مشترک خود دارند یا نه، که اگر این شناخت حاصل نشده باشد باید با جلسات بحث و گفت‌وگوی بیشتری این شناخت حاصل شود. قسمت آخر، مشاوره بعد از ازدواج است. افراد معمولاً بعد از ازدواج ممکن است در برخورد با یکدیگر دچار مشکل شده و گاهی بر سر مسائل جزئی با یکدیگر وارد تنش بشوند و زوجین نتوانند خودشان مشکلات به وجود آمده را حل و فصل کنند، که در این شرایط بهترین کار، استفاده از مشاوره بعد از ازدواج و گرفتن راهنمایی از فردی خبره و با تجربه در حل مشکلات است که می‌تواند تنش‌های کوچک، که اگر به آن‌ها توجه نشود باعث می‌شوند زندگی مشترک سمت بن‌بست برود، را به راحتی و بدون دغدغه از زندگی زوجین رفع کند. مشاور می‌تواند با دعوت به آرامش و ایجاد درک متقابل بیشتر در طرفین آن‌ها را در حل مشکلات به وجود آمده یاری کند.

مشاوره خانواده

در زندگی زناشویی، معمولاً تنش‌ها و مشکلات برای همه افراد وجود دارد و به ندرت می‌توان خانواده‌ای را پیدا کرد که تا به حال در زندگی خود به مشکلی برنخورده باشند. مشاوره خانواده ابعاد مختلفی از زندگی افراد از جمله، مشکلات و مسائل به وجود آمده بین زن و شوهر، عدم درک متقابل اعضای خانواده، تربیت صحیح فرزندان، مشکلات به وجود آمده میان والدین و فرزندان و مسئله طلاق را شامل می‌شود. اگر اعضای خانواده در حل و فصل هر یک از این مشکلات با مشکل مواجه شدند و نتوانستند به نظری واحد و مشترک دست یابند، بهترین راه استفاده از مشاور خانواده است که می‌تواند با ایجاد تعامل بهتر و منطقی بین افراد و ایجاد حس مسئولیت‌پذیری و درک متقابل بین اعضای خانواده، آن‌ها را در درک بهتر مشکلات حاصل شده و به تبع در رفع مشکلات کمک کند. یکی از پرکاربردترین انواع مشاوره روانشناسی، مشاوره خانواده می‌باشد.

مشاوره سلامت روان

یکی از مهم‌ترین انواع مشاوره روانشناسی، مشاوره سلامت روان است. بسیاری از افراد در برهه‌هایی از زندگی خود و به دلایل متعددی، دچار اختلالاتی در رفتار، احساس و تعاملات اجتماعی خود می‌شوند. این مسائل و مشکلات در زندگی هر فردی ممکن است اتفاق بیفتد و ربطی به سن و سال، بزرگ یا خردسال بودن افراد ندارد و هر فردی و با هر سنی ممکن است که در زندگی با اختلالات روانی مواجه شود. مشکلات متعددی در افراد از جمله مشکل کم‌خوابی یا بی‌خوابی، گوشه‌گیری از اجتماع، احساس پوچی و بی‌اهمیت شدن به زندگی، احساس ناامیدی و افسردگی، ترس و اضطراب‌های پیاپی، کم‌حوصله شدن و پرخاش و آسیب رساندن به خود و مواردی دیگر وجود دارد. تمامی این موارد تنها بخشی از اختلالاتی هستند که افراد در زندگی می‌توانند با آن روبه‌رو شده و اگر این اختلالات به نحو صحیح و درستی برطرف نشوند، می‌توانند زندگی فرد و یا افراد مرتبط با او را بسیار خطرناک و آسیب‌پذیر کنند.

مشاور تحصیلی و شغلی

بحث تحصیل و شغل از آنجایی که در زندگی افراد تأثیر بسیار زیادی گذاشته و آینده افراد را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. بسیاری از افراد در شناخت علایق و استعداد‌های خود به شدت ناتوان هستند و به طور دقیق نمی‌توانند آینده‌ای برای خود متصور باشند. همین سردرگمی و عدم شناخت کافی از خود باعث می‌شود که فرد به انواع اختلالات روانی خطرناک از جمله گوشه‌گیری، ناامیدی و افسردگی مبتلا شود که نتیجه این اختلالات در زندگی در صورتی که درمان نشوند می‌تواند بسیار خطرناک و تلخ باشد. پس با توجه به این جمله مهم که می‌گویند همواره پیشگیری بهتر از درمان است، بهتر است به جای اینکه این سردرگمی و عدم شناخت از خود به اختلالاتی خطرناک تبدیل شود، با مراجعه به یک مشاور و راهنمایی گرفتن از او پایان یابد. در واقع مشاور با انجام گفت‌وگو‌های متعدد و شناخت نقاط ضعف و قوت و علایق و استعداد‌های فرد مورد نظر می‌تواند وی را در مسیر تحصیلی و شغلی پیش رو هدایت و راهنمایی کند. علاوه بر این مورد، بسیاری از افراد در حین تحصیل با مشکلاتی از قبیل افت تحصیلی، استرس و اضطراب، عدم یادگیری و فهم صحیح دروس و رفتار‌های نابهنجار مواجه می2شوند که در این زمینه‌ها نیز یک مشاور تحصیلی خوب می‌تواند با برنامه‌ریزی صحیح و مناسب و ارائه راهکارهایی مفید، در جهت رفع این مشکلات قدم بردارد. در زمینه شغلی نیز بسیاری از افراد معیار‌های اشتباه و کاذبی دارند، برای مثال انتخاب رشته‌های ورودی‌های برتر کنکور و یا نظرات بدون کارشناسی بسیاری از اقوام و آشنایان می‌تواند به عنوان معیاری غلط در اختیار افراد قرار گرفته و زندگی آینده آن‌ها را تباه و نابود سازد، در حالی که یک مشاور خبره با در نظر گرفتن معیار‌های مهم و تأثیرگذار می‌تواند آینده خوب و درخشانی را برای مراجعه‌کننده خود رقم بزند. به طور کلی باید گفت که نباید از تأثیر بسیار زیاد مشاوره تحصیلی و شغلی در مبحث مشاوره روانشناسی غافل شد.

سخن پایانی

همواره برخورد با مشکلات و ناتوانی در حل و فصل آن‌ها در تمام طول تاریخ و برای همه افراد و با هر سنی یک امر کاملاً طبیعی بوده است. چرا که انسان‌ها هر چه دانش و آگاهی در طول زندگی خود کسب کرده باشند باز هم نمی‌توانند ادعای کامل بودن کنند و همواره حوزه‌های زیادی در زندگی افراد یافت می‌شود که دانش و آگاهی آن‌ها در آن حوزه بسیار کم و ناچیز باشد. به همین منظور راهنمایی و مشورت گرفتن از افراد متخصص و باتجربه در آن حوزه‌ای که ما شناختی از آن نداریم امری بسیار لازم و ضروری است، چرا که اگر این کار صورت نگیرد خسارات و زیان‌های بسیاری را برای ما به همراه خواهد آورد. فقط کافی است که ما به ناتوان بودن و عدم آگاهی خود در برخی زمینه‌ها اعتراف کرده و از بیان ندانستن و نتوانستن خجالت‌زده نباشیم، زیرا که ندانستن و نتوانستن برای تمامی افراد در زندگی پیش می‌آید. این اعتراف به عدم آگاهی ما در واقع امری جسورانه و شجاعانه است که در صورتی که با مشورت و راهنمایی از افراد متخصص همراه شود می‌تواند آینده را برای ما آینده‌ای درخشان و زیبا کند. مشاوره روان شناسی یکی از امور لازم و ضروری در زندگی افراد است که حوزه‌های وسیعی از زندگی افراد از جمله ازدواج، خانواده، تحصیل و شغل را شامل می‌شود. علاوه بر توجه به اهمیت مشاوره روان شناسی، انتخاب یک مشاور متخصص و باتجربه نیز مسئله‌ای است که نباید از کنار آن به سادگی گذشت و هر فردی را برای راهنمایی انتخاب کنیم. زیرا اگر انتخاب مشاور به درستی صورت نگیرد نه تنها مشکلات ما حل نمی‌شود، بلکه مشکلات ما را شدید‌‌تر از قبل کرده و زندگی ما را در بن‌بستی بی‌برون‌رفت قرار می‌دهد. پس یادمان باشد که هیچ وقت اهمیت یک روان شناس و یک مشاور خوب را فراموش نکنیم و هر جایی از زندگی خود حس کردیم که نیاز به کمک و مشورت داریم از درخواست راهنمایی کوتاهی نکنیم تا همواره زندگی‌ای سرشار از شادی و موفقیت داشته باشیم و هیچ وقت تسلیم مشکلات و مسائل زندگی نشویم. امیدواریم از مبحث مشاوره روانشناسی بهره برده باشد.

مشاوره روانشناسی
مشاوره روانشناسی